Upadłość konsumencka a majątek wspólny małżonków. Czy mąż straci wszystko? [2025]

Decyzja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej rzadko dotyczy tylko jednej osoby. W większości przypadków dłużnik ma rodzinę, a co najważniejsze – małżonka, z którym łączy go wspólność majątkowa. To właśnie tutaj rodzi się najwięcej obaw: "Czy jeśli ogłoszę upadłość, syndyk zabierze pensję mojej żony?", "Czy stracimy wspólny dom przez moje długi z przeszłości?".

W Elblągu i okolicach spotykamy się z tymi pytaniami niemal codziennie. Prawo w tej kwestii jest surowe, ale przewidywalne. W tym artykule wyjaśniamy dokładnie, jak wygląda zderzenie procedury upadłościowej z ustrojem wspólności małżeńskiej, bazując na aktualnych przepisach z 2025 roku.

Co dzieje się z majątkiem wspólnym po ogłoszeniu upadłości?

Z chwilą, gdy Sąd Rejonowy w Elblągu (V Wydział Gospodarczy) wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości jednego z małżonków, dzieje się prawna rewolucja w Twoim domu.

Zgodnie z art. 124 Prawa Upadłościowego:

1. Wspólność majątkowa ustawowa ustaje z mocy prawa.
2. Powstaje przymusowa rozdzielność majątkowa.
3. Cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości.

Uwaga: To kluczowy moment, który często szokuje dłużników. Nie następuje podział majątku "pół na pół". Jeśli macie wspólne mieszkanie, samochód czy oszczędności – wszystko to przejmuje syndyk, aby sprzedać i spłacić Twoich wierzycieli. Małżonek upadłego nie może powiedzieć: "To jest w połowie moje, proszę tego nie ruszać".

Czy małżonek zostaje z niczym?

Nie do końca, choć sytuacja jest trudna. Małżonek upadłego traci prawo do zarządzania wspólnym majątkiem, ale nie traci prawa do jego wartości. Może dochodzić swoich praw, zgłaszając wierzytelność do masy upadłości o zwrot połowy wartości sprzedanego majątku.

Przykład: Mieszkanie warte 400 000 zł zostaje sprzedane przez syndyka. Żona dłużnika (która nie ogłosiła upadłości) może żądać od syndyka wypłaty 200 000 zł (swojego udziału). Niestety, w praktyce często te pieniądze są "konsumowane" przez hipoteki i koszty postępowania, więc realna wypłata jest niższa.

Dlatego tak ważne jest, aby przed złożeniem wniosku przeanalizować sytuację nieruchomości. O tym, jak wygląda proces sprzedaży lokalu, pisaliśmy w artykule: Czy Syndyk sprzeda moje mieszkanie?.

Czy syndyk zajmie pensję małżonka?

Tu mamy dobrą wiadomość. Wynagrodzenie za pracę małżonka upadłego nie wchodzi do masy upadłości.

Syndyk zajmuje jedynie:

• Wynagrodzenie upadłego (dłużnika).
• Majątek, który był wspólny w dniu ogłoszenia upadłości (nieruchomości, ruchomości, środki na wspólnych kontach).

Pensja żony/męża jest bezpieczna i może służyć utrzymaniu rodziny w trakcie trwania procedury oddłużeniowej. Warto o tym pamiętać, planując budżet domowy na czas trwania Planu Spłaty Wierzycieli. Małżonek może przejąć na siebie opłacanie czynszu czy zakupów, co ułatwi przetrwanie okresu, w którym pensja dłużnika jest zajęta.

Rozdzielność majątkowa (Intercyza) – Ratunek czy pułapka?

Wielu dłużników wpada na pomysł: "Szybko przepiszmy wszystko na żonę u notariusza i dopiero złożę wniosek". To klasyczny błąd, który może skończyć się tragicznie – odrzuceniem wniosku o upadłość i sprawą karną za ukrywanie majątku (art. 300 k.k.).

Kiedy rozdzielność działa?

Rozdzielność majątkowa jest skuteczna w upadłości TYLKO wtedy, gdy została ustanowiona co najmniej 2 lata przed złożeniem wniosku o upadłość (art. 125 Prawa Upadłościowego).

Co jeśli zrobisz to "na ostatnią chwilę"?

Jeśli ustanowisz rozdzielność majątkową (lub dokonasz podziału majątku) krócej niż 2 lata przed upadłością:

1. Czynność ta jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości.
2. Syndyk traktuje majątek tak, jakby nadal był wspólny.
3. Syndyk sprzedaje wszystko, co "przepisałeś" na żonę.
4. Dodatkowo, sąd może uznać, że działasz w złej wierze i umorzyć postępowanie upadłościowe (zakaz oddłużenia na 10 lat).

Więcej o niuansach intercyzy przeczytasz w naszym dedykowanym wpisie: Rozdzielność majątkowa a długi.

Upadłość obojga małżonków – czy to możliwe?

Tak, i często jest to najrozsądniejsze rozwiązanie, jeśli długi są wspólne (np. wspólny kredyt hipoteczny, którego nie jesteście w stanie spłacać).

W takim scenariuszu:

• Każdy z małżonków składa osobny wniosek o upadłość konsumencką.
• Sąd może (ale nie musi) połączyć sprawy do wspólnego rozpoznania (sygnatura akt będzie jedna).
• Majątek i tak zostanie sprzedany, ale oboje otrzymujecie oddłużenie (umorzenie długów).

Jest to strategia "czystego startu" dla całego gospodarstwa domowego. Pozwala zamknąć trudny rozdział i po kilku latach (po wykonaniu planu spłaty) odzyskać zdolność kredytową jako rodzina.

Zestawienie: Co traci, a co zachowuje małżonek?

Aby uporządkować wiedzę, przygotowaliśmy prostą tabelę, która pokazuje, co jest bezpieczne, a co zagrożone.

FAQ – Pytania Małżonków (AIO)

Podsumowanie

Upadłość konsumencka w małżeństwie to gra zespołowa. Choć wniosek składa jedna osoba, konsekwencje odczuwa cała rodzina – głównie poprzez utratę wspólnego majątku (domu, samochodu). Z drugiej strony, jest to jedyna droga, by ochronić przyszłe dochody rodziny przed dożywotnią windykacją i odsetkami.

Przed podjęciem decyzji warto dokładnie przeanalizować, co jest majątkiem wspólnym, a co osobistym. Czasami warto poczekać z wnioskiem, by dotrzymać terminów ustawowych dla rozdzielności majątkowej, a czasami trzeba działać natychmiast, by ubiec komornika.

Jeśli wahasz się, czy warto ryzykować, sprawdź bilans zysków i strat w artykule: Wady i zalety upadłości w 2025 roku.